Strona główna
Szlaki górskie
Szlaki górskie zimą – jak bezpiecznie wędrować?

Szlaki górskie zimą – jak bezpiecznie wędrować?

Góry zimą

Szlaki górskie zimą wymagają innego przygotowania niż letnie wycieczki. Lód, śnieg, krótki dzień i nagłe zmiany pogody sprawiają, że łatwa latem trasa może stać się wymagająca. Przed wyjściem sprawdź komunikaty TOPR lub GOPR, przygotuj raczki albo raki, czołówkę i plan odwrotu.

Dlaczego zimowa wędrówka wymaga większej ostrożności?

O trudności szlaku nie decyduje zimą wyłącznie jego długość ani suma podejść. Ten sam odcinek może jednego dnia prowadzić po ubitym śniegu, a następnego po twardym lodzie albo głębokim, nieprzetartym puchu. Do tego dochodzą wiatr, ograniczona widoczność i szybko zapadający zmrok.

Zimą trzeba też rozróżnić zwykły szlak spacerowy od trasy wysokogórskiej. Dolina Chochołowska, Dolina Kościeliska czy spacer na Rusinową Polanę nie wymagają takiego doświadczenia jak wyjście na Babią Górę, Tarnicę albo w wyższe partie Tatr. Nie oznacza to jednak, że łatwa trasa jest całkowicie bezpieczna. Oblodzenie może pojawić się również na szerokiej, popularnej drodze.

Jak przygotować się do wyjścia zimą?

Przygotowanie zaczyna się przed wyjściem z miejsca noclegu. Sprawdź prognozę dla konkretnego pasma, aktualne warunki na szlaku, czas zachodu słońca oraz długość trasy w obie strony. Zimą letni czas przejścia często trzeba wyraźnie wydłużyć, szczególnie po świeżych opadach.

Komunikat lawinowy TOPR lub GOPR sprawdzaj w dniu wyjścia, najlepiej bezpośrednio przed rozpoczęciem wędrówki. Nie wystarczy przeczytać informacji sprzed kilku dni. Zagrożenie zmienia się po opadach śniegu, przy silnym wietrze i podczas gwałtownego ocieplenia. Komunikat traktuj jako jeden z warunków decyzji, a nie formalność do odhaczenia.

Jeżeli warunki na trasie zaskoczą cię już podczas podejścia, wycofaj się. Zawrócenie nie jest porażką, lecz właściwą reakcją na zmianę pogody, brak widoczności, narastające zmęczenie albo oblodzenie.

Raczki pomagają na twardym śniegu i oblodzonych, niezbyt stromych odcinkach. Raki zapewniają pewniejsze trzymanie na bardziej stromym i twardym podłożu, ale wymagają umiejętności chodzenia. Nie zakładaj ich pierwszy raz dopiero na trudnym szlaku. Na łagodnych trasach przydatne będą także kije trekkingowe, jednak nie zastępują osprzętu antypoślizgowego.

Przed wyjściem sprawdź następujące elementy:

  • Raczki lub raki dopasowane do obuwia i przećwiczone przed wycieczką.
  • Czołówkę z zapasowymi bateriami, nawet gdy planujesz wrócić za dnia.
  • Naładowany telefon z aplikacją Ratunek oraz zapisanym numerem alarmowym.
  • Ciepłą, wodoodporną odzież warstwową, rękawiczki na zmianę i czapkę.
  • Termos z ciepłym napojem, jedzenie, apteczkę i folię NRC.
  • Mapę lub aplikację działającą także przy słabym zasięgu.

Przydatna jest krótka checklista przed samym startem. Obejmuje nie tylko sprzęt, lecz także decyzję, czy wybrana trasa pasuje do aktualnych warunków:

  • Sprawdź pogodę, komunikat lawinowy TOPR lub GOPR oraz warunki na szlaku.
  • Oceń, czy czas przejścia pozwoli wrócić przed zmrokiem.
  • Powiadom bliską osobę o trasie, planowanej godzinie powrotu i wariancie awaryjnym.
  • Dopasuj cel do kondycji, doświadczenia i długości dnia.
  • Zrezygnuj z wyjścia, gdy nie masz potrzebnego sprzętu albo widoczność szybko się pogarsza.

Które pasmo wybrać na zimową wędrówkę?

Na pierwsze zimowe wyjścia zwykle łatwiej wybrać zalesione pasma o łagodniejszych podejściach. Tatry oferują wyjątkowe widoki, ale szybciej pojawiają się tam problemy z oblodzeniem, ekspozycją i zagrożeniem lawinowym. Bieszczady mogą wydawać się łagodne, lecz otwarte połoniny przy silnym wietrze wymagają dobrej orientacji.

Pasmo Charakterystyka zimowa Poziom trudności Wymagany osprzęt
Tatry Duże zróżnicowanie tras, od dolin po teren wysokogórski, lokalne oblodzenia i zagrożenie lawinowe Od łatwego spaceru do wymagającego trekkingu Raczki na łatwiejszych trasach, raki i doświadczenie na trudniejszych odcinkach
Beskidy Zalesione grzbiety, liczne schroniska, ale także strome i oblodzone podejścia Najczęściej łatwy lub średni Raczki, kije, czołówka
Bieszczady Otwarte połoniny, silny wiatr, możliwość zasypania śladu i problemy z orientacją Łatwy przy dobrej pogodzie, wymagający przy załamaniu warunków Raczki lub raki zależnie od trasy, mapa, czołówka
Pieniny Krótsze trasy i niższe wysokości, lecz śliskie skały, kładki i miejscami strome podejścia Łatwy lub średni Raczki, kije trekkingowe, obuwie z dobrą podeszwą

Gdzie wybrać się zimą z rodziną lub bez dużego doświadczenia?

Na początek wybierz trasę z możliwością szybkiego odwrotu, wyraźnym przebiegiem i krótkim czasem dojścia do drogi lub schroniska. Nawet na takich szlakach sprawdzaj oblodzenie i zabierz raczki. Poniższe propozycje są łagodniejsze niż wyjścia wysokogórskie, ale żadnej nie należy traktować jako bezwarunkowo bezpiecznej:

  • Dolina Kościeliska – szeroka trasa z Kir w kierunku schroniska na Hali Ornak pozwala zaplanować spacer o różnej długości. Zimą największym problemem bywa lód na drodze i ścieżkach odchodzących do jaskiń. Przy świeżym śniegu przejście może zająć znacznie więcej czasu.
  • Dolina Chochołowska – długi, stosunkowo łagodny spacer do schroniska na Polanie Chochołowskiej. Trasa nie ma charakteru wysokogórskiego, ale jej długość, niska temperatura i monotonny powrót mogą zmęczyć dzieci. Trzeba pilnować czasu, bo odwrót zajmuje wiele godzin.
  • Rusinowa Polana – widokowy cel dla początkujących, osiągalny z Wierchu Porońca albo przez Wiktorówki. Podejście na Gęsią Szyję jest już wyraźnie bardziej strome, a szczytowe skałki mogą być oblodzone, dlatego z małymi dziećmi lepiej potraktować polanę jako cel sam w sobie.
  • Polana Kalatówki i Hala Kondratowa – popularny spacer z Kuźnic, częściowo przez las, z możliwością skrócenia wycieczki. Po opadach śniegu ścieżka może być nieprzetarta, a przy oblodzeniu potrzebne są raczki. Przed wyjściem sprawdź aktualny dostęp do obiektów na trasie.
  • Wybrane szlaki Beskidu Sądeckiego – okolice Wierchomli, Piwnicznej-Zdroju czy Krynicy-Zdroju oferują łagodniejsze, leśne warianty z możliwością odpoczynku w schronisku. Nie lekceważ jednak stromych zejść, na których ubity śnieg szybko zamienia się w lód.

Nosal może być dobrym celem krótkiej wycieczki w Tatrach, ale jego podejście często jest śliskie. To przykład trasy, która nie wymaga terenu wysokogórskiego, a mimo to bez raczków może stać się niekomfortowa i niebezpieczna. Podobnie należy oceniać krótkie warianty w Beskidach, takie jak wejście na Łopień czy Modyń.

Jakie cele wybrać przy większym doświadczeniu?

Babia Góra jest znacznie bardziej wymagająca zimą niż sugeruje popularność szlaku. Na wysokości 1725 m n.p.m. pogoda potrafi zmienić się bardzo szybko, a otwarty grzbiet wystawia turystę na silny wiatr. W kopnym śniegu podejście może być wyczerpujące, natomiast lód wymaga pewnego poruszania się w rakach. Schronisko na Markowych Szczawinach może pomóc rozłożyć trasę, ale nie usuwa problemów na grani.

Barania Góra, osiągająca 1220 m n.p.m., także wymaga rozsądnego planowania. Leśne fragmenty mogą wydawać się łatwe, lecz odsłonięte odcinki i zejścia często są oblodzone. Przydają się raczki, kije oraz zapas czasu. W przypadku dłuższego wariantu z Wisły trzeba uwzględnić, że zimowe tempo może być wyraźnie wolniejsze.

Tarnica i inne bieszczadzkie połoniny stawiają przed turystą inne wyzwania. Na otwartej przestrzeni ślad może zostać zasypany, a wiatr ogranicza widoczność i wychładza organizm. Przed wyjściem sprawdź komunikat Bieszczadzkiej Grupy GOPR oraz warunki w parku. Przy słabej widoczności nie kieruj się wyłącznie pamięcią przebiegu letniego szlaku.

Do bardziej wymagających celów należą też wyższe partie Tatr, w tym podejścia powyżej Hali Gąsienicowej. Sama Dolina Gąsienicowa i Schronisko Murowaniec wymagają już odpowiedniej kondycji, a dalsze przejścia w kierunku stawów lub grani mogą wchodzić w teren zagrożony lawinami. Taki wariant powinien wynikać z aktualnego komunikatu, doświadczenia i umiejętności oceny śniegu, nie tylko z dobrej prognozy.

Jeśli zgubisz oznaczenia, pogoda gwałtownie się załamie albo dojdzie do kontuzji, zatrzymaj się w bezpiecznym miejscu, skontaktuj się z ratownikami i podaj lokalizację z telefonu. Nie schodź na skróty poza szlakiem, zwłaszcza przy ograniczonej widoczności.

Zimą najważniejsza jest gotowość do zmiany planu

Najlepszy zimowy szlak to nie zawsze najwyższy szczyt, lecz trasa dopasowana do warunków, sprzętu i możliwości grupy. Sprawdź komunikaty TOPR lub GOPR, zabierz raczki i czołówkę, zostaw zapas czasu oraz zaakceptuj możliwość odwrotu. Góry zimą są piękne, ale brak przygotowania szybko odbiera im łagodny charakter.

Redakcja hike.pl

Hike to portal dla miłośników górskich wędrówek, od weekendowych spacerów po wielodniowe wyprawy. Opisujemy szlaki w Polsce i za granicą, podpowiadamy, jak zaplanować trasę i ocenić jej trudność, oraz jak bezpiecznie poruszać się w górach o każdej porze roku. Doradzamy w wyborze plecaka, butów, odzieży i sprzętu turystycznego. Pokazujemy też, jak przygotować kondycję przed sezonem, żeby każda wędrówka była przyjemnością, a nie walką ze zmęczeniem.

Może Cię również zainteresować

Potrzebujesz więcej informacji?